تحولات تامین اجتماعی در ۸۰ سال اخیر

تحولات تامین اجتماعی در ۸۰ سال اخیر

در این نوشتار مطالعه تحولات تامین اجتماعی در هشت دهه و به شرح ذیل صورت پذیرفته است:

  1. دهه اول تحولات از سال ۱۳۰۹ تا ۱۳۱۹
  2. دهه دوم تحولات از سال ۱۳۲۰ تا ۱۳۲۹
  3. دهه سوم تحولات از سال ۱۳۳۰ تا ۱۳۳۹
  4. دهه چهارم تحولات از سال ۱۳۴۰ تا ۱۳۴۹
  5. دهه پنجم تحولات از سال ۱۳۵۰ تا ۱۳۵۹
  6. دهه ششم تحولات از سال ۱۳۶۰ تا ۱۳۶۹
  7. دهه هفتم تحولات از سال ۱۳۷۰ تا ۱۳۷۹
  8. دهه هشتم تحولات از سال ۱۳۸۰ تا ۱۳۸۹

دهه اول تحولات

۱۳۰۹   تصویب صندوق احتیاط کارگران طرق و شوارع در ۲۷ اسفند ۱۳۰۹، ” نرخ حق بیمه برای کارگران عادی (عمله)، به ازای هر روز کار ده شاهی و برای افراد روز مزد و کنتراتی به میزان دو درصد مزد آنان بود ”

۱۳۱۰   آغاز فعالیت صندوق احتیاط کارگران طرق و شوارع که کارگران شاغل در راه سازی را در برابر حوادث ناشی از کار (درمان، غرامت مقطوع از کار افتادگی، غرامت فوت) بیمه می کرد.

۱۳۱۱   توسعه خدمات فوق به کارگران ساختمانی دولت

۱۳۱۲   توسعه خدمات فوق به کارگران شاغل در کارگاه های صنعتی و معدنی

۱۳۱۳

۱۳۱۴

۱۳۱۵   پوشش بیمه ای کارخانجات و موسسات صنعتی با تصویب نظامنامه کارخانجات و مؤسسات صنعتی

۱۳۱۶

۱۳۱۷

۱۳۱۸

۱۳۱۹

  دهه دوم تحولات

۱۳۲۰

۱۳۲۱

۱۳۲۲   با تصویب لایحه بیمه اجباری کارگران، تمامی کارخانجات و مؤسسات اقتصادی، صنعتی، معدنی، تجاری، باربری و راه آهن دارای بیش از ۲۰ نفر کارگر ( اعم از دولتی و غیر دولتی )، مکلف شدند کارگران خود را نزد شرکت سهامی بیمه ایران با یک شرکت بیمه داخلی بیمه کنند.

۱۳۲۳

۱۳۲۴

۱۳۲۵   با تشکیل وزارت کار در سال ۱۳۲۵ ضمن افزایش دامنه شمول بیمه اجباری کارگران از نظر پوشش و سطح تعهدات، مقرر شد در هر کارگاه برای انجام امور بیمه کارگران دو صندوق شامل صندوق بهداشت و صندوق تعاون تشکیل شود. (ایجاد بنگاه رفاه اجتماعی مصوب ۱۳۲۵/۱۱/۲)

۱۳۲۶   برای نظارت بر این صندوق ها و هماهنگ سازی آنها نیز بنگاه رفاه اجتماعی از سال ۱۳۲۶ آغاز به کار کرد. ( تصویب اساسنامه بنگاه رفاه اجتماعی در۱۳۲۶/۳/۹)

۱۳۲۷

۱۳۲۸   تشکیل صندوق تعاون و بیمه کارگران در خرداد ۱۳۲۸ که طرح آن بوسیله وزارت کار تهیه و پیشنهاد شد که با تسری مقررات بیمه اجباری به عموم کارگران و افراد خانواده آنها، تعهدات بیمه را به حوادث و بیماریهای غیر ناشی از کار نیز گسترش داد و برای نخستین بار الگوی بیمه اجتماعی کارگران را به اجرا گذاشت. برای معالجه و پرداخت غرامات و مساعده به کارگران در موارد: حوادث و امراض ناشی از کار، حوادث و امراض غیر ناشی از کار، حوادث و امراض خانواده بلا فصل کارگر، پیری و از کار افتادگی کارگر، ازدواج، حاملگی، عائله مندی، وضع حمل، هزینه کفن و دفن و کمک به بازماندگان قانونی کارگر در موارد عسرت و استیصال. نرخ حق بیمه دو درصد دستمزد و مزایای کارگر و چهار درصد سهم کارفرما (جمعا شش درصد) تعیین شد، تاسیس شعبه در مشهد

۱۳۲۹   این صندوق تا سال ۱۳۳۲، زمان تشکیل سازمان تامین اجتماعی کارگران، به فعالیت خود ادامه داد.

لذا همان گونه که در ماده ۱ و ۲ قانون مزبور لحاظ شده است، جهات اجتماعی و عمومی قانون مزبور بسیار بارز است؛ به گونه ای که تقریباً می توان گفت تا قبل از تصویب و تشکیل سازمان بیمه های اجتماعی در زمینه بیمه و بازنشستگی و حمایت های قانونی از کارگران و سایر گروه های مولد و مشمول، عملاً صندوق های مربوط موفقیت های قابل اتکا به دنبال نداشتند و در چارچوب نظام تامین اجتماعی نمیتوان گفت که حمایت های برقرار شده در واقع تور حمایتی مورد نظر را همانند سایر کشورهای در حال توسعه به اجرا گذاشته است. لیکن از زمان تشکیل سازمان مزبور و اجرای مفاد قانونی آن است که می توان گفت باب راه اندازی و استفاده از تجربه جهانی در قلمرو نظام تامین اجتماعی به ویژه بیمه های اجتماعی در ایران مفتوح شد.

در اصل سر منشأ حضور ایران در نظام تامین اجتماعی و شروع مؤثر حمایت از آحاد مردم، از همان زمان تشکیل سازمان بیمه های اجتماعی کارگران آغاز شد. به طوری که امروزه کشور ما یکی از فراگیرترین خدمات اجتماعی را در قلمرو بیمه های اجتماعی در دنیا داشته و از مؤثرترین اعضای سازمان های بین المللی (نظیر سازمان بین المللی کار و انجمن بین المللی تامین اجتماعی) است.

مهمترین ویژگی های این قانون را می توان به شرح زیر برشمرد:

۱- ایجاد یک سازمان مشخص با اختیارات قانونی لازم تحت نظارت یک شورای (عالی) فرا بخش برای انجام امور بیمه اجتماعی کارگران.

۲- تعیین ضوابط نسبتاً دقیق و اجرایی برای انجام امور بیمه گری، پوشش جمعیت، تامین منابع مالی و ارائه تعهدات سازمان.

۳- گسترش دامنه شمول بیمه اجباری به کلیه کارگران و شاغلان مشمول قانون کار و ارائه انواع خدمات و مزایای رایج بیمه ای در چارچوب این قانون.

۴- ایجاد حمایت کمک بیکاری که در آن دوران در نوع خود در میان کشورهای خاورمیانه تقریباً بی نظیر بود.

۵- تحت پوشش قراردادن خانواده بلا فصل بیمه شدگان.

۶- برقراری رسمی و قانونی مستمری بازنشستگی و مستمری بازماندگان.

۷- تعیین سن رسمی بازنشستگی ( مردان ۶۵ سال، زنان ۶۰ سال تمام  و کارهای سخت و زیان آور ۵۵ سال تمام )

۸- صدور مجوز قانونی برای تأسیس شعب و نمایندگی در شهرستان ها.

۹- صدور مجوز قانونی مبنی بر واگذاری قسمتی از کمک های مقرر در قانون به شورای مورد توافق در هر کارگاه.

۱۰- تکلیف به کارفرمایان مبنی بر رعایت حفاظت فنی و حفظ تندرستی کارگران.

۱۱- ایجاد تکلیف به کارخانجات، مؤسسات دولتی و وابسته به دولت به اعاده کار کارگران مسلول بهبود یافته.

در این دوران نرخ حق بیمه کارگر چهار درصد دستمزد، سهم کارفرما هشت درصد و جمعا دوازده درصد بود.

تاسیس شعبه چالوس، بهشهر، ارومیه

همچنین هدایت ا…خان، محلی را در خیابان دولت وقف بیمارستانی کرد که با نام بیمارستان هدایت در اختیار بیمه های اجتماعی قرار گرفت.

  دهه سوم تحولات

۱۳۳۳   تاسیس شعبه بندر عباس، قم

۱۳۳۴   در این سال با انجام اصلاحاتی در قانون بیمه اجتماعی کارگران، ضمن افزایش نرخ حق بیمه به ۱۸ درصد برای کارگاه های دولتی و ۱۵ درصد برای کارگاه های غیر دولتی، مبانی تعیین حق بیمه شفاف تر و روش های وصول آن مشخص تر شد.

تاسیس شعبه بوشهر

۱۳۳۵   بیمارستان شماره ۲ از اسفند ۱۳۳۵ مورد استفاده کارگران قرار گرفت.

۱۳۳۶   در سال ۱۳۳۶ دولت زمین های سرخه حصار را در ۱۸ کیلومتری شرق تهران جهت راه اندازی بیمارستانی برای مسلولین در اختیار سازمان قرار داد.

تکمیل بیمارستان شماره ۲ در روزنامه اطلاعات مورخ ۱۳۳۶/۱۲/۷بعنوان یکی از مهمترین اقدامات انجام شده توسط سازمان بیمه های اجتماعی گزارش گردید.

۱۳۳۷

۱۳۳۸   تاسیس بانک رفاه کارگران در اجرای تبصره ۳۹ قانون بودجه سال ۱۳۳۸ کل کشور و نیز ماده ۳۸ قانون تامین اجتماعی در جهت تامین مسکن کارگران و تسهیل امور بانکی داخلی و خارجی و همچنین در رشته های تولیدی و انجام معاملات غیر منقول در خدمت اقتصاد کشور

تاسیس شعبه کردستان، گچساران

۱۳۳۹   تغییرات این قانون در ۲۴ تیر ماه سال ۱۳۳۹ بیشتر مربوط به نحوه ارائه تعهدات سازمان در زمینه بیماری ها و بارداری بود. که در حقیقت حذف تعهد کمک بیکاری، افزایش حق بیمه به هجده درصد ( پنج درصد سهم بیمه شده و سیزده درصد سهم کارفرما) بود.

افتتاح شعبه تامین اجتماعی در خارگ برای بیمه کارگران شاغل در شرکت نفت

ایجاد شعبه در زاهدان

  دهه چهارم تحولات

۱۳۴۰   شروع فعالیت بانک رفاه کارگران، تاسیس شعبه ساری

۱۳۴۱   آغاز فعالیت سازمان بیمه های اجتماعی در کرمان به عنوان یکی از سازمانهای وابسته به اداره کار و امور اجتماعی

۱۳۴۲   در سال ۱۳۴۲ با حذف واژه کارگران از نام سازمان و عنوان قانون بیمه های اجتماعی، شمول این قانون به عموم افراد (به جز کسانی که تابع کشوری یا مقررات خاص بیمه ای بودند)  تسری یافت. تا قبل از سال ۱۳۴۲ سازمان بیمه های اجتماعی کارگران از ساختاری ساده برخوردار بوده و طی رشد سازمانی تعداد واحدهای این سازمان از ۹ واحد اجرایی به ۳۸ واحد اجرایی در سال ۱۳۴۲ افزایش یافته است همچنین تعداد کارکنان این سازمان طی دوره مذکور از ۴۵۰ نفر به ۳۴۴۸ نفر رسیده است.

۱۳۴۳

۱۳۴۴

۱۳۴۵   تاسیس شعبه کرمانشاه، بابل

۱۳۴۶   تاسیس شعبه تنکابن

۱۳۴۷   حذف کلمه ” کارگران ” از پسوند نام سازمان بیمه های اجتماعی به قصد افزایش دایره شمول قانون در تاریخ ۱۳۴۷/۱۰/۱۷

تاسیس شرکت خانه سازی ایران با هدف ساخت و ساز واحدهای مسکونی ارزان قیمت برای کارگران و کشاورزان و با سرمایه گذاری مشترک بانک رفاه کارگران و صندوق تامین اجتماعی که پس از مدت کوتاهی تمامی سهام شرکت به سازمان تامین اجتماعی منتقل گردید. تاسیس شعبه آمل

۱۳۴۸   تصویب قانون بیمه های اجتماعی روستاییان، تصویب آیین نامه استخدامی سازمان بیمه های اجتماعی

۱۳۴۹   با تصویب قانون بیمه های اجتماعی روستاییان در سال ۱۳۴۸ و الحاق موادی به آن در سال ۱۳۴۹، روستاییان مشمول اصلاحات ارضی و نیز کارگران مشاغل کشاورزی تحت پوشش بیمه بیماری ها، حوادث ناشی از کار، از کار افتادگی و فوت قرار گفتند.

تاسیس بیمارستان ۲۹ بهمن تبریز

  دهه پنچم تحولات

۱۳۵۰ تاسیس شعبه زابل

۱۳۵۱ تاسیس شعبه شهر کرد

۱۳۵۲ در سال ۱۳۵۲ با تصویب قانون بیمه اجباری کارگران ساختمانی، کارگران شاغل در فعالیت های مربوط به ایجاد، توسعه و تجدید بناهای ساختمانی، تحت پوشش بیمه حوادث ناشی از کار و مزایای منبعث از آن شامل درمان، غرامت ها، مستمری از کار افتادگی و مستمری بازماندگان قرار گرفتند. برای مطالعه بیشتر اینجا کلیک کنید.

تاسیس شعبه ایلام

۱۳۵۳ در سال ۱۳۵۳ با تشکیل وزارت رفاه اجتماعی، سازمان بیمه های اجتماعی (و همچنین دیگر سازمان ها و نهادهای بیمه ای مرتبط) به این وزارت وابسته شدند که البته این تغییر سازمانی، در تعهدات بیمه ای سازمان تغییری ایجاد نمیکرد.

۱۳۵۴ و سرانجام در سال ۱۳۵۴، با تصویب قانون تامین اجتماعی و تشکیل سازمان تامین اجتماعی نقطه عطف دیگری در مسیر بیمه های اجتماعی کشور به وجود آمد.

تصویب قانون تامین اجتماعی در شرایطی که اندیشه های رفاهی و بیمه همگانی در کشور شکل گرفته بود، منجر به تحولاتی شد که از آن می توان به بهره گیری از واژه ” تامین اجتماعی” به جای بیمه اجتماعی و همچنین تأکید بر واژه ” بیمه شده ” به جای کارگر اشاره کرد. این نوع نگرش که پیمودن گامی بلند در عرصه تامین اجتماعی کشور را از نظر فراگیری، پوشش جمعیتی و جامعیت تعهدات مد نظر داشت، به دلیل فراهم نبودن شرایط و زیر ساخت های اجتماعی و سیاسی و همچنین ضعف در اجرا ناکام ماند و با تغییرات سازمانی پی در پی طی سال های ۱۳۵۴ و ۱۳۵۵ و پس از پیروزی انقلاب اسلامی دچار دگرگونی شد.

در قسمت قبل اشاره کردیم که کارکنان و مسئولان سازمان تحت تاثیر تربیت اولیه معتقد به صرفه جوئی، و تا حدی خسیس بودند و به قول منتقدان، تحویل خودکار و کاغذ برای مصارف اداری هم دارای ضوابط سخت بود. هنگامی که در سال ۱۳۵۴ قانون تامین اجتماعی تصویب و اجرا شد، از آنجا که سازمان بیمه های اجتماعی  با عنوان جدید ” تامین اجتماعی ” زیر نظر وزیر رفاه اجتماعی قرار گرفت و طبق ماده ۲۹ قانون مزبور مقرر شده بود ” نه درصد از ماخذ حق بیمه مذکور در بند های الف و ب ماده ۳ این قانون به هزینه های درمان ” تخصیص یافته و به سازمان تامین خدمات درمانی پرداخت شود، ضوابط و فرم تشکیلات تغییر کرد و با ایجاد سازمان های منطقه ای بهداری و بهزیستی در استانها ارتباط مستقیم سازمان با امر درمان در عمل قطع شد و مدتها علاوه بر پرداخت نه درصد حق بیمه برای مصارف درمانی موضوع جابجائی و تخلیه ساختمان ها و تحویل و تحول سبب اتلاف وقت و بروز اختلاف شد.

آقای خسرو سعیدی، دکترای حقوق که از سال ۱۳۴۰ به استخدام سازمان بیمه های اجتماعی کارگران درآمده بود و تا سال ۱۳۶۲ در مسئولیت های ریاست شعبه، ریاست اداره بیمه بیماری و کمک های قانونی، مدیریت منطقه فارس و بنادر، معاونت مدیر عامل سازمان تامین اجتماعی در امور فنی و عضویت در هیات مدیره سازمان خدمت کرده است در خاطرات خود در انتقاد از کار های بسیار عجولانه می گوید ” این وضعیت به طور مسلم هزینه ها را افزایش و متاسفانه بازده و بهره کار را تقلیل داد، شرحی در حدود سی صفحه برای وزیر محترم رفاه اجتماعی، مدیر عامل وقت سازمان و دیگران فرستادم و پرسیدم با سازمان عزیز ما که با تمام کاستی ها پیش میرود و نقص های خود را ترمیم و رفع می کند چرا چنین رفتار می کنند و شاخ و برگ آن را ناشیانه می برند؟ “

استقلال فعالیت سازمان بیمه های اجتماعی در کرمان، تاسیس شعبه بروجن، یاسوج

۱۳۵۵ در تیر ماه سال ۱۳۵۵ نیز وزارت رفاه اجتماعی همزمان با تشکیل وزارت بهداری و بهزیستی وقت منحل شد و کلیه وظایف وزارت مزبور در قانون تامین اجتماعی به عهده وزارت بهداری و بهزیستی وقت قرار گرفت. متعاقب تشکیل وزارت مورد اشاره برابر ماده ۱۰ قانون تشکیل وزارت، سازمان تامین اجتماعی (سازمان مرکزی) تبدیل به صندوق تامین اجتماعیشد. تشکیلات، وظایف و امور اجرایی شعب هم در مناطق بهداری و بهزیستی وقت ادغام شد. ضمنا حق بیمه از اول سال ۱۳۵۵، به میزان سی درصد مزد و حقوق افزایش پیدا کرد: هفت درصد سهم بیمه شده، بیست درصد سهم کارفرما و سه درصد کمک دولت ( برای تقویت بنیه مالی سازمان)

متعاقب قانون تامین اجتماعی به موجب قانون مصوب ۱۰/۴/۱۳۵۵، وزارت بهداری و بهزیستی از ترکیب وزارت بهداری و وزارت رفاه اجتماعی و سازمان تامین اجتماعی به وجود آمد تا عهده دار وظایف مربوط به تامین بهداشت، رفاه اجتماعی، خدمات درمانی، توان بخشی، تنظیم خانواده و … شود. از مصوبات قانونی و انحلال و ادغام سازمانها هدفهای زیادی تعیین و انتظار میرفت. از جمله آنکه باید شبکه های درمانی مرتبی تشکیل شود تا نیاز های درمانی ساکنان روستاها را در چند مرحله رفع کند و در نهایت آنها را به بیمارستان مجهزی واقع در مرکز استان متصل نماید. این برنامه زیبا در تصور و روی کاغذ، به طور طبیعی جاده ارتباطی آماده، آمبولانس کافی، پزشک، درمانگاه هائی در فواصل معین و همچنین برق، تلفن، ساختمان و پرسنل کار آزموده لازم داشت. در این زمان به دلیل کمبود پزشک ایرانی یا عدم علاقه انها به خدمت در روستاهای فاقد امکانات، برنامه استخدام پزشکان فیلیپینی، مالزیائی، هندی و پاکستانی پیش آمد. پزشکانی که نه زبان اهالی محل خدمت خود را می فهمیدند و نه دانش پزشکی آنها مورد برسی و تائید قرار گرفته بود و هرگز نتوانستند توقعات بحق درمانی روستائیان و کارگران را برآورده سازند و همچنین حقوق بالاتری نسبت به پزشکان ایرانی دریافت می کردند. ایجاد شعبه ایرانشهر

۱۳۵۶ ایجاد شعبه چابهار

۱۳۵۷ همانطور که اشاره شد در نیمه دوم دهه ۵۰، حساب و کتابهای سازمان بر اثر سوء سیاست ها و خطاها به حد کافی در هم ریخته و ” سازمان تامین اجتماعی ” به مرتبه ” صندوق! تامین اجتماعی! ” تنزل یافته بود تا انکه در بهمن ماه ۱۳۵۷، انقلاب اسلامی به پیروزی رسید و مهندس زاوش بعد از هجده سال دوباره ریاست سازمان را عهده دار شد. اما عنوان ” صندوق ” که یاد آور صندوق تعاون سال ۱۳۲۸ بود، آزارش می داد.

۱۳۵۸ پس از پیروزی انقلاب اسلامی در تاریخ۱۳۵۸/۴/۲۸ دوباره در جهت احیای ماده ۱۰ قانون تامین اجتماعی، سازمان با حفظ شخصیت حقوقی و استقلال اداری و مالی تشکیل و صندوق تامین اجتماعی موضوع ۱۰ ماده قانون تشکیلات بهداری و بهزیستی با حفظ کلیه وظایف، داراییها، مطالبات، دیون و تعهدات با سازمان ادغام و منتقل گردید و برابر قانون مزبور کلیه واحدهای اجرایی تامین اجتماعی مستقر در سازمان های منطقه ای بهداری و بهزیستی استان ها موضوع ماده ۶ قانون تشکیلات وزارت مورد اشاره از سازمان های مذکور منتزع و با کلیه وظایف، داراییها، مطالبات، دیون و تعهدات و کلیه کارکنان به سازمان تامین اجتماعی منتقل شد. و خوشبختانه دوباره از نام صندوق به نام سازمان تامین اجتماعیتغییر یافت. البته در این نقل و انتقالات کلیه بیمارستان ها و درمانگاه ها و امور درمانی بیمه شدگان کماکان در اختیار وزارت بهداری و بهداشت باقی ماند.

اگر چه در سال های آغازین انقلاب اسلامی، مبانی مشروعیت بیمه اجتماعی با تردیدها و پرسش های جدی مواجه شد، کوشش های پیگیر دست اندرکاران این امر موجب شد که این بنای مستحکم لطمه ای جدی نخورد و به حیات خود ادامه دهد و زمینه های فعالیت سازمان تامین اجتماعی و دامنه اختیارات آن بیش از پیش گسترش یابد.

متاسفانه جناب آقای مهندس زاوش در سن هفتاد سالگی در گذشتند و سازمان تامین اجتماعی خدمتگزاری شایسته را از دست داد. می گویند مهندس زاوش در شروع مجدد بکار خویش در سازمان دستور رفتار و انتخاب منش متناسب با کار در سازمان کارگری را برای همکاران نوشته بود و کلامی از شیخ اجل سعدی را بر بالای نامه تحریر نموده بود:

در خاک بیلقان برسیدم به عابدی ، گفتم مرا به تربیت از جهل پاک کن

گفتا برو چو خاک ” تحمل ” کن ای فقیه ، یا آنچه خوانده ای همه در زیر خاک کن

دکتر خسرو سعیدی، خاطره ای را از ایشان نقل می کنند: در آخرین فرصتهائی که قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران تدوین میشد، آیفون روی میزم صدا کرد و از آن طرف مرحوم زاوش خیلی کوتاه فرمودند: ” … فقط حدود دو ساعت فرصت داریم پیش نویس متنی را تهیه و به کمیسیون تدوین قانون اساسی بفرستیم تا ضرورت حمایتها و مسائل تامین اجتماعی به عنوان یک اصل در قانون گنجانیده شود، فوری اقدام کنید. این یک ضرورت حیاتی است …” در کمتر از وقت تعیین شده متن را تهیه کردم و به کمیسیون رساندم و اصل ۲۹ قانون اساسی حاصل آن می باشد که البته با لحن خاص و عبارات مورد پسند اعضای کمیسیون نوشته شده است. شادروران زاوش، تامین اجتماعی را برای جامعه، واجد آن درجه از اهمیت می دانست که اصلی از اصول قانون اساسی مملکت به آن اختصاص یابد.(روحش شاد)

تصویب بخشی از قانون بازنشستگی پیش از موعد

اصلاحیه لایحه قانونی شمول مواد ۶۰، ۷۰، ۷۲، ۷۳، ۷۴، ۸۰، ۸۱، ۸۲ و ۸۳ قانون تامین اجتماعی درباره کلیه بیمه شدگانی که در جریان انقلاب اسلامی دچار نقص عضو، از کار افتادگی جزئی و یا کلی شده اند و یا به درجات شهادت رسیده اند مصوب ۲۶/۶/۱۳۵۸ مجلس شورای اسلامی

۱۳۵۹

  یادداشت

 دهه ۴۰ و ۵۰

در این دهه مصادف با دوره مدیریت عاملی زنده یاد مهندس محمد زاوش بود، ساختمان هائی برای  استقرار شعب، درمانگاه و بیمارستان از بودجه خود سازمان ساخته شد و ضوابط کارها، بخشنامه ها و دستور العمل ها به قصد آموزش کارکنان آماده و ابلاغ شد، در هنگام  استخدام کارکنان جدید کلاس های آموزشی کوتاه مدت تخصصی برگزار میشد. بیمارستانهای بزرگ سازمان مانند بیمارستان شماره۲، سرخه حصار، خزانه، سوانح و هدایت ایجاد و اعمال جراحی و درمانی مهمی را انجام می دادند و در نتیجه تعداد بیمه شدگان نیز بتدریج و پس از فراهم کردن امکانات پاسخگوئی، افزایش می یافت. مرحوم زاوش که مهندس معدن بود به اعتلای نام سازمان و محکم و مستقل شدن شالوده آن عشق عجیبی داشت، بنای ساختمان های مرکزی و وزارت کار و امور اجتماعی در جوار یکدیگر و برقراری ارتباط نزدیک با نمایندگان کارگران در جلسات مشترک به منظور انجام امور بیمه شدگان و به طور اصولی تمرین تبادل نظر و گفتگو از یادگار های آن مرحوم می باشد.

سپس نوبت به ریاست استاد دکتر محمود خواجه نوری (استاد دانشکده حقوق) رسید که اغلب موارد چراغ اتاق کارش در طبقه نهم ساختمان مرکزی تا ساعت یازده شب روشن بود و او به تنهائی برای خواندن و پاسخ دادن به انبوه گزارشها و کسب دستور ها، از جان و دل مایه می گذاشت. در دوره دکتر خواجه نوری هم احداث بی وقفه ساختمان های توامان شعبه و درمانگاه که نیاز و وجودشان در گوشه و کنار مملکت به طور روز افزون احساس میشد با قراردادهای ۱۲ ماهه به انجام میرسید و از آنها بهره برداری میشد. در این دوره ضوابط حقوقی و فنی و آموزشهای کارکنان شعب و درمانگاه ها بوسیله ادارات ستادی شدت گرفت.

در سال های ۱۳۴۵ – ۱۳۵۰ با فزونی تعداد بیمه شدگان ( و به همین نسبت افزایش مراجعه کنندگان به درمانگاه ها و بیمارستانها) و افزایش امکانات درمانی در تهران و آگاهی های مشمولان بیمه از این مطلب که می توانند از طریق دیگری رفع مشکل نمایند، موضوع استفاده از سیستم آزاد، یعنی مراجعه به پزشک و بیمارستان انتخابی مطرح شد. در همین حال مسائلی چند در نارضایتی گروهی از بیمه شدگان از وضع درمان، تاثیر داشت:

۱- مراجعات بی حساب افراد به درمانگاه ها مخصوصا در ساعات معین روز و عدم تفکیک بیمار واقعی با متمارضان حرفه ای و وقتگیر و عدم فرصت پزشک برای دقت در تشخیص بیماران نیازمند مراقبت.

۲-مشکلات مربوط به ارسال مرتب و بموقع فهرست پرداخت حق بیمه بیمه شدگان برای پرداخت حق بیمه که احراز شرایط لازم برای تامین اعتبار دفترچه و استفاده های دیگر را مختل می کرد.

۳-دوری از محل سکونت بیمه شدگان (بیمه شده و خانواده او) از محل درمانگاهی که باید به آن مراجعه کنند و مشکلات رفت و آمد ناشی از آن.

۴- تصور اینکه پرداخت حق بیمه صرفا برای درمان است و سایر تعهدات ( مانند مستمری بازنشستگی و … ) فعلا دور از دسترس و باور هستند.

این ضرورت ها در دوران تصدی دکتر خواجه نوری که دوران گسترش چشمگیر واحد های درمانی و اداری بود، بسیار زود هنگام، غیر قابل کنترل و متضمن هزینه های گزاف تلقی و لذا محقق نشد. در این دوران کارکنان و مسئولان سازمان تحت تاثیر تربیت اولیه معتقد به صرفه جوئی، و تا حدی خسیس بودند و به قول منتقدان، تحویل خودکار و کاغذ برای مصارف اداری هم دارای ضوابط سخت بود.

  دهه ششم تحولات

۱۳۶۰ قانون‌ راجع‌ به‌ برقراری‌ مستمری‌ درباره‌ بیمه‌شدگانی‌ که‌ بعلت‌ همکاری‌ با نیروهای‌ مسلح‌ شهید و یا معلول‌ شده‌ یا می‌شوند مصوب‌ ۱۸/۱۱/۱۳۶۰ مجلس‌ شورای‌ اسلامی‌

۱۳۶۱ تصویب قانون منع دریافت خسارات و جرایم و بهره مندرج در قانون مصوب ۱۳/۴/۱۳۶۱، قانون‌ برقراری‌ حقوق‌ وظیفه‌ از کارافتادگی‌ و وظیفه‌ عائله‌ تحت تکفل‌ جانبازان‌ و شهداء انقلاب‌ اسلامی‌ ایران‌ و جنگ‌ تحمیلی‌ و پرداخت‌ حقوق‌ و مزایای‌ مجروحین‌ جنگ‌ تحمیلی‌ و انقلاب‌ اسلامی‌ مصوب‌ ۲۵/۱۱/۱۳۶۱ مجلس‌ شورای‌ اسلامی

۱۳۶۲

۱۳۶۳ تاسیس اداره کل تامین اجتماعی بوشهر

۱۳۶۴ تاسیس اداره کل تامین اجتماعی استان یزد، لرستان، سمنان، مازندران، آذربایجان غربی، چهار محال و بختیاری، ایجاد شعبه فارسان،

۱۳۶۵ تصویب قانون اصلاح بند ب و تبصره ۳ ماده ۴ تامین اجتماعی در سال ۱۳۶۵ برای پوشش بیمه ای صاحبان حرف و مشاغل آزاد به صورت اختیاری، تصویب قانون‌ نقل‌ و انتقال‌ حق‌ بیمه‌ یا بازنشستگی‌ مصوب‌ ۲۷/۳/۱۳۶۵ مجلس‌ شورای‌ اسلامی‌، تاسیس شرکت سرمایه گذاری تامین اجتماعی (شستا) به منظور حفظ و ارتقاء ارزش ذخایر سازمان، ایجاد شعبه خاش

۱۳۶۶ تصویب قانون بیمه بیکاری به طور آزمایشی در سال ۱۳۶۶، قانون بیمه بیکاری مصوب ۲۴/۳/۱۳۶۶ که نرخ حق بیمه سه درصد سهم فرد بیمه شده است و کلا توسط کارفرما تامین و پرداخت و در حساب دیگری نگهداری میشود.

۱۳۶۷ تصویب بخشی دیگر از قانون بازنشستگی پیش از موعد

۱۳۶۸  در تاریخ ۲۱/۸/۱۳۶۸ به منظور ارتقای کمیت و کیفیت خدمات درمانی، قانون الزام سازمانی تامین اجتماعی به اجرای بندهای الف و ب ماده ۳ قانون تامین اجتماعی مصوب و کلیه تعهدات درمانی مورد اشاره دوباره از ابتدای سال ۱۳۶۹ به سازمان تامین اجتماعی واگذار شد. در این راستا تمامی بیمارستان ها، درمانگاه ها و تجهیزات درمانی سازمان که با حفظ مالکیت در اختیار وزارت بهداری و بهزیستی وقت ( وزارت بهداشت، درمان و آموزش زمان تصویب قانون) قرار گرفته بود، دوباره به سازمان برگشت داده شد، و از آن زمان تا کنون کلیه خدمات درمانی بیمه شدگان راساً توسط سازمان از طریق درمان مستقیم و غیر مستقیم به خدمت گیرندگان ارائه می شود.

تاسیس مدیریت درمان تامین اجتماعی استان کرمان، ایجاد شعبه سراوان، شعبه دهدشت چهار محال و بختیاری

۱۳۶۹ تصویب قانون بیمه بیکاری به طور قطعی در سال ۱۳۶۹، تصویب قانون الزام، واگذاری امر درمان بیمه شدگان به سازمان تامین اجتماعی

تاسیس مدیریت درمان استان چهار محال و بختیاری، پزد، سمنان، ایلام، لرستان، گیلان، هرمزگان، کاشان، سیستان و بلوچستان، اصفهان، بهره برداری از پلی کلینیک شبانه روزی آیت اله کمالوند خرم آباد

  دهه هفتم تحولات

۱۳۷۰ تصدی سمت مدیر عاملی سازمان توسط دکتر مهدی کرباسیان (طول دوره مدیریت: ۶ سال)، تمدید قانون بازنشستگی پیش از موعد مصوب سال های ۱۳۵۸ و ۱۳۶۷، اصلاحیه لایحه قانونی شمول مواد ۶۰، ۷۰، ۷۲، ۷۳، ۷۴، ۸۰، ۸۱، ۸۲ و ۸۳ قانون تامین اجتماعی درباره کلیه بیمه شدگانی که در جریان انقلاب اسلامی دچار نقص عضو، از کار افتادگی جزئی و یا کلی شده اند و یا به درجات شهادت رسیده اند مصوب ۸/۵/۱۳۷۰ مجلس شورای اسلامی، تاسیس شرکت مشاور مدیریت و خدمات ماشینی تامین به منظور اجرایی نمودن امور رایانه ای سازمان تامین اجتماعی، آغاز فعالیت های مستقیم درمانی سازمان تامین اجتماعی در استان کهکیلویه و بویر احمد، تاسیس مدیریت درمان خوزستان، ایجاد شعبه دو قم، بهره برداری از پلی کلینیک شبانه روزی آیت اله بروجردی بروجرد، درمانگاه شهدای کارگر دورود، درمانگاه شهدای هفت تیر الیگودرز، تاسیس مدیریت درمان استان قزوین

۱۳۷۱ انجام اصلاحاتی در مواد ۷۲ ، ۷۶ (الحاق دو تبصره به ماده ۷۶ قانون تامین اجتماعی ) و ۷۷ قانون برای تغییر در شرایط بازنشستگی ، مشاغل سخت و زیان آور و محاسبه مستمری های مصوب ۱۶/۱۲/۱۳۷۱، تاسیس شرکت کار و تامین با هدف  تدارک نیروی انسانی خدماتی برای انجام فعالیتهای خدماتی در مراکز بیمه ای و درمانی و بیمارستانهای سازمان تامین اجتماعی، تاسیس شرکت گروه پزشکی حکمت با هدف اداره و نگهداری بیمارستان صدرا و توسعه و تکمیل آن، تاسیس درمانگاه فارسان و شعبه فرخشهر در استان چهار محال و بختیاری، مرکز درمانی آستارا

۱۳۷۲ تاسیس موسسه حسابرسی تامین اجتماعی با هدف تامین نیازهای اساسی سازمان تامین اجتماعی در زمینه حسابرسی داخلی، بازرسی و ارائه خدمات مالی و مشاوره مدیریت وهچنین تدوین و تعمیم اصول و ضوابط حسابداری و حسابرسی مورد نیاز آنها، تاسیس بیمارستان دکتر غرضی سیرجان، تاسیس اداره کل تامین اجتماعی اردبیل، ایجاد شعبه نیکشهر در سیستان و بلوچستان

۱۳۷۳ قانون دریافت جرایم نقدی از کارفرمایان کارگاه های مشمول قانون تامین اجتماعی که ظرف مهلت مقرر نسبت به ارسال صورت مزد و … اقدام نمی نمایند. مصوب ۹/۵/۱۳۷۳، تاسیس موسسه املاک و مستغلات تامین اجتماعی بمنظور انجام فعالیتهای خدماتی در امور نگهداری املاک و ساختمانهای متعلق به سازمان، تاسیس مدیریت درمان آذربایچان شرقی، بهره برداری از بیمارستان شفا سمنان، مرکز درمانی شماره دورشت، تاسیس اداره کل تامین اجتماعی شهرستانهای تهران، تاسیس شعبه سامان در استان چهار محال و بختیاری

۱۳۷۴ بهره برداری از بیمارستان تامین اجتماعی در شهر کرد، بیمارستان ۲۵۶تختخوابی تامین اجتماعی خرم آباد، درمانگاه شماره ۳ خرم آباد، درمانگاه تامین اجتماعی ازنا، بیمارستان تامین اجتماعی تاکستان، بیمارستان امام علی (ع) زرند، تاسیس شعبه کنارک در سیستان و بلوچستان

۱۳۷۵ بهره برداری از بیمارستان رازی قزوین، مرکز درمانی لوشان، بیمارستان ۲۵۶ تختخوابی تامین اجتماعی زاهدان

۱۳۷۶ تصدی سمت مدیر عاملی سازمان توسط دکتر ستاری فر، تصویب ماده واحده ای به منظور پوشش بیمه ای بافندگان قالی، قالیچه، گلیم و زیلو از نظر بیمه های بازنشستگی، ازکارافتادگی و فوت

شرکت رفاه گستر تامین اجتماعی در سال ۱۳۷۶  با عنوان شرکت توسعه و تجهیز هتلهای سازمان تامین اجتماعی تاسیس وموضوع فعالیت آن، برنامه­ریزی و هدایت امور سیاحتی، زیارتی و رفاهی برای کارکنان شاغل، بازنشسته و مستمری بگیران تامین اجتماعی و اداره مراکز رفاهی سازمان پیش بینی شده است. ایجاد شعبه میرجاوه در سیستان و بلوچستان، شعبه هفشجان در استان چهار محال و بختیاری، درمانگاه آبیک، مرکز درمانی رودسر، شعبه سی سخت چهار محال و بختیاری، بیمارستان امام رضا (ع) ارومیه

۱۳۷۷

۱۳۷۸ تاسیس مدیریت درمان اردبیل، بهره برداری از پلی کلینیک تخصصی در شهر کرد، درمانگاه تامین اجتماعی کوهدشت لرستان، درمانگاه الوند قزوین

۱۳۷۹ پوشش بیمه ای رانندگان حمل و نقل بار و مسافر بین شهری به صورت اجباری از طریق سازمان تامین اجتماعی

بهره برداری از بیمارستان ۳۲ تختخوابی کوثر بروجرد، بهربرداری بیمارستان ۲۰۰تختخوابی حضرت رسول اکرم (ص) رشت، بیمارستان امام حسین (ع) زنجان

  دهه هشتم تحولات

۱۳۸۰ تصویب قوانین بازنشستگی پیش از موعد در مورد مشاغل سخت و زیان آور مصوب ۱۳۸۰ ( لایحه اصلاح تبصره ۲ الحاقی ماده ۷۶ قانون و اصلاح مواد ۷۲ و ۷۷ و تبصره ماده ۷۶ قانون تامین اجتماعی مصوب ۱۳۵۴ و الحاق دو تبصره به ماده ۷۶ مصوب ۱۳۷۱ ).

افتتاح بیمارستان میلاد در تیر ماه ۱۳۸۰ به منظـور تأمیـن بخشی از نیـازهای درمــانی کشور و بیمه‌شدگان سازمان تأمیـن اجتماعی، بهره برداری از بیمارستان ۳۲ تختخوابی نرگس دورود، ایجاد شعبه دو زاهدان، مرکزدرمانی فومن، شعبه باشت جهار محال و بختیاری

۱۳۸۱ بهره برداری بیمارستان استاد عالی نسب تبریز، درمانگاه بوئین زهرا، مرکز درمانی تالش، کلینیک مستقل دندانپزشکی در شهر رشت

۱۳۸۲

۱۳۸۳ تصویب قانون ساختار نظام جامع رفاه و تامین اجتماعی مشتمل بر نوزده ماده و بیست و یک تبصره برای مطالعه بیشتر اینجا کلیک کنید

تحت پوشش بیمه ای  قرار گرفتن طلاب و روحانیون، تاسیس اداره کل تأمین اجتماعی خراسان جنوبی، بهره برداری از مرکز درمانی لردگان در چهار مجال و بختیاری، و مرکز درمانی لنگرودف تاسیس شعبه سه قم مخصوص طلاب و روحانیون

۱۳۸۴ تصدی سمت مدیر عاملی سازمان توسط مهندس داود مددی (طول دوره مدیریت: ۲۰ ماه)، تصویب آئین نامه ایجاد کارگزاریهای رسمی در سال ۱۳۸۴ و آغاز فعالیت نخستین واحد آن در سیاهکل استان گیلان،

تاسیس مدیریت درمان تامین اجتماعی خراسان شمالی، ایجاد شعبه سرباز در سیستان و بلوچستان

۱۳۸۵ تاسیس مدیریت درمان تأمین اجتماعی خراسان جنوبی، ایچاد شعبه زهک در سیستان و بلوچستان

۱۳۸۶ تصدی سمت مدیر عاملی سازمان توسط مهندس حسینعلی ضیائی (طول دوره مدیریت: ۲۰ ماه)، تصویب قانون بیمه‌های اجتماعی کارگران ساختمانی

۱۳۸۷

۱۳۸۸ تصدی سمت مدیر عاملی سازمان توسط دکتر علی ذبیحی از اسفند ۸۷ (طول دوره مدیریت: ۱۷ماه)، قانون اصلاح ماده (۱۱۳) قانون مدیریت خدمات کشوری و چگونگی تعیین مدیریت سازمان تأمین اجتماعی و صندوقهای بازنشستگی و بیمه‌های درمانی، برای مطالعه بیشتر اینجا کلیک کنید.

تصویب قانون بیمـه کلیه کارگزاران مـخابرات روستایی، تاسیس اداره کل شرق و غرب تهران بزرگ، بهره برداری پلی کلینیک قدس تاکستان

۱۳۸۹ تصدی سمت مدیر عاملی سازمان توسط دکتر رحمت اله حافظی از مرداد ۸۹

  منابع:

۱٫ سعیدی، خسرو، گشودن صندوقچه خاطرات به بهانه تاریخی، فصلنامه تامین اجتماعی، سال ۴، شماره ۱۱

۲٫ ملکوند، فرح، باز شناسی و تحلیل عملکرد پنجاه ساله سازمان تامین اجتماعی در قلمرو بیمه بازنشستگی، فصلنامه تامین اجتماعی، سال ۵، شماره ۱۵

۳٫ سایت رسمی صندوق تامین اجتماعی http://www.sso.ir

برچسب ها:

درباره admin