مصاحبه با شادروان دکتر خسرو سعیدی

پروژه تاریخ شفاهی سازمان تامین اجتماعی مصاحبه با دکتر خسرو سعیدی معاونت مدیر عامل در امور فنی و عضو هیأت مدیره تاریخ مصاحبه: شانزدهم فروردین ماه هزار و سیصد و نود و یک مکان مصاحبه: منزل مسکونی ایشان واقع در […]

پروژه تاریخ شفاهی سازمان تامین اجتماعی

مصاحبه با دکتر خسرو سعیدی معاونت مدیر عامل در امور فنی و عضو هیأت مدیره تاریخ مصاحبه: شانزدهم فروردین ماه هزار و سیصد و نود و یک

مکان مصاحبه: منزل مسکونی ایشان واقع در خیابان ملاصدرا

با سپاس از: همسر بزرگوار ایشان و آقای جمال اسکویی که ما را در انجام مصاحبه و ویرایش آن یاری دادند.

مقدمه

تبیین و توصیف وقایع و رخدادهای گذشته وجهی از رویکرد تاریخی را در بر می گیرد. وجهی که الزاما تمامی تاریخ نیست بلکه قسمی از آنچه اتفاق افتاده و تاریخ را شکل داده است می باشد. بی تاریخی نیز مساله ای است که هرز روی امکانات، اعم از امکانات فیزیکی، مادی و انسانی، پیامد اجتناب ناپذیر آن است. مثال معروف، اختراع کردن دوباره چرخ، ریشه در بی تاریخی دارد. این بی تاریخی در کشور ما در جای جای مناسبات اجتماعی و تاریخی مان دیده می شود. و در کنار آن کم اطلاعی از تجربه ها و عدم توصیف و تبیین مناسب آنچه اتفاق افتاده است باعث عقب گردها و به دور خود چرخیدن های بسیار شده است. سازمان تامین اجتماعی نیز از این امر مستثنی نیست. در زمینه تاریخ مکتوب کمتر سند ساختار یافته ای وجود دارد و بدین واسطه هر زمان مدیریت های جدید بدون اطلاع از آنچه که اتفاق افتاده و گاه با نفی تمامی زحمات و تلاش های صورت گرفته وارد عمل شده اند. این نبود اطلاعات تاریخی ضرورت پی جویی مباحث در این خصوص را به صورتی منسجم تر مطرح می سازد. در این راستا و برای پاسخگویی به این نیاز تا حد امکان، آغاز به انجام مصاحبه  با مدیران اسبق سازمان در یک قالب نیمه ساختار یافته نموده ایم که معطوف به اتفاقات مهم در دوران هر فرد و نقش ایشان در این فرآیند بوده است و در کنار آن نیز تلاش شده است تا ویژگی ها  و توانمندی های فرد نیز لحاظ گردد. فرآیند انجام مصاحبه ها و تدوین متن نهایی بدین صورت بوده است که پس از انجام مصاحبه اولیه و پیاده سازی آن، متن پیاده شده به انضمام برخی سوالات عام مانند زندگینامه فرد و… به شخص مصاحبه شونده جهت نهایی کردن عودت داده می شد و سپس متن نهایی شده در این تارنما قرار داده می شود. بنابر این آنچه در اینجا ارئه می گردد حاصل رفت و برگشت دوسویه بین مصاحبه کنندگان و مصاحبه شوندگان می باشد. نهایت اینکه تلاش کرده ایم  بشناسیم بلند همتان این عرصه را. از مصاحبت ها بسیار آموختیم و می آموزیم و مدیون آنهایی هستیم که به سازمان تعهد داشتند، عشق ورزیدند و آرزو دارند سازمان به بالندگی و سر آمدی برسد.

و این اندک از این  یادآوران تنها ترسیم تابلویی است از سیر تطور مدیران تامین اجتماعی در آئینه زمان تحت عنوان تاریخ شفاهی. امید داریم بتوان با استمرار این فرآیند و همراهی دیگر علاقه مندان در این زمینه نقشی هر چند اندک در شکل گیری این تاریخ داشته باشیم.

قابل ذکر است پروژه تاریخ شفاهی سازمان به دور از گرایشات سیاسی، حزبی و رویکرد های شخصی افراد مصاحبه شونده و صرفا در راستای اعتلای تامین اجتماعی آغاز و تلاش گردیده تا ضمن رعایت امانت از شان و مقام افراد و مسئولینی که در ادوار مختلف در سازمان مسئولیت داشته اند، صیانت بعمل آید. علی ایحال اظهار نظر های شخصی مصاحبه شوندگان نقطه نظرات مسئولین این تارنما را منعکس نمی نماید و از تمامی کارشناسان، صاحب نظران و بزرگوارانی که به مطالب مندرج در متن مصاحبه نقدی دارند درخواست می گردد تا نقطه نظرات کارشناسی خویش را ارسال تا در این تارنما منعکس گردد.

بخش نخست

مصاحبه با دکتر خسرو سعیدی معاونت مدیر عامل در امور فنی و عضو هیأت مدیره تاریخ مصاحبه:

شادروان دکتر خسرو سعیدیشانزدهم فروردین ماه هزار و سیصد و نود و یک

مکان مصاحبه:

منزل مسکونی ایشان واقع در خیابان ملاصدرا

با سپاس از:

همسر بزرگوار ایشان و آقای جمال اسکویی که ما را در انجام مصاحبه و ویرایش آن یاری دادند.

و با سپاس ویژه از:

آقای مرتضی آلب ارسلان که درهماهنگی و تعاملات لازم از هیچ کوششی دریغ نورزیدند.

توضیحات:

با توجه به اینکه ایشان به سختی قادر به تکلم بودند فرآیند مصاحبه، بازبینی و اصلاح نهایی با همکاری و همراهی صمیمانه همسر ایشان و آقای جمال اسکویی مهیا گردید. که بدین وسیله مراتب سپاس و قدردانی خود را از ایشان ابراز می داریم.

هماي گو مفكن سايه شرف هرگز برآن ديار، كه طوطي كم از زغن باش جاي آنست كه خون موج زنددردل لعل زين تغابن كه خزف مي شكند بازارش «حافظ»

دوران کودکی و تحصیل

آقاي دكترخسرو سعيدي در ششم مهرماه هزار و سیصد و پانزده در شهرستان خوي متولد شد. دوره کودکی او با وقایع جنگ جهانی دوم و اشغال زادگاهش (سوم شهریورماه 1320) مصادف بود. دوره ابتدايي و متوسطه را در خوي و تبريز به پايان رساند و با موفقیت در كنكور حقوق 1336- 1335، تحصيل در رشته حقوق قضايي دردانشكده حقوق دانشگاه تهران را آغاز كرد. متعاقب با اخذ دانشنامه ليسانس، دوره دكتراي حقوق را با موفقيت به پايان رساند. در سال 1344 ازدواج کرد و حاصل آن دو دختر می باشد.

سعیدی و مبارزه سیاسی

سعيدي از اول متوسطه با هدف مبارزه عليه استبداد، استعمار، استثمار و ارتجاع به حزب ايران و جبهه ملي ايران پيوست. راه آزادي و رهايي ايران را برگزيد. سعيدي همچنان در پيمايش اين راه تا آخرین لحظه حیاتش پایدار ماند. او بر این باور بود اگر در كارگاه و نگارخانه گيتي، باز آفرينش انسانها، ابداع گردد، باز هم همين راه را برخواهد گزيد. در سال 1339 (مصادف با سال چهارم دوره ليسانس) فعالانه در مبارزات دانشگاهي عليه استبداد و اختناق محمدرضا شاه، حضور و شركت داشت. چند بار بازداشت شد و مدتها در زندانهاي انفرادي و عمومي پادشاه پهلوي محبوس بود. هم در زمان حکومت دکتر مصدق و هم در زمان بعد کودتا معتقد به مبارزات مخفی نبود و در این زمینه مقالات متعددی می نوشت.

سازمان بعنوان برترين جايگاه انتخاب شغل

در سال 1339 گشايشی در اختناق محمد رضا شاه ايجاد شد و دريچه ای که گويي پنجره ای را به اندازه کمی باز کرده باشد و هوايی تازه وارد فضای سیاسی کشور شد و مبارزاتی به رهبری جبهه ملی شروع شد. دکترسعيدي بر اين باور بود كه همواره بايد با جهل و فساد در ستيز بود. دقيقاً بلحاظ اين گذشته سرافرازانه بود كه ساواک اجازه نداد بعد از پايان تحصيل در وزارتخانه ها يا سازمان هاي مطلوب خود، از جمله وزارت امور خارجه به كار گمارده شود، لیک در سال 1340 دست تقدیر حوالتش را به سازمان بیمه های اجتماعی کارگران ( سازمان تأمین اجتماعی ) رقم زد. ولی پس از مدتی به این نتیجه رسید که آنجایی که باید استخدام می شد ،همانجا می باشد زیرا از لحاظ ارائه و عرضه خدمات، می توانست با آرمانهای سياسی و اجتماعی خود مانور تمام عيان دهد.

بازداشت در بدو استخدام در سازمان

در بهمن 1340 زنده ياد مهندس محمد زاوش مدير عامل سازمان تأمین اجتماعی بود. قرار بود هفتم بهمن ماه 1340 برای آغاز کار مراجعه کند و آن سال اول بهمن یک شبیخون عظيم به دانشگاه تهران زده شد و بسياری از مراکز علمی و آزمايشگاهی ويران گرديد، ولی او فارغ التحصيل شده بود. در ششم بهمن ماه 1340 همراه با دوست، هم دوره دانشگاهی و هم رزمش آقای جمال اسکویی با خوشحالی از سازمان بیمه اجتماعی وقت واقع در خیابان 24 اسفند روبروی ژاندارمری می آمدند که در چهار راه شاه سابق با همدستی یکی از دانشجویان ساواکی آنها را بازداشت کردند و هر دو را به زندان بردند و تا اواخر اسفند در زندان قزل قلعه محبوس بودند. یکی از سرگرمی های دکتر سعیدی در زندان درست کردن مهره های شطرنج با خمیر بود. زندگی اگر چه سخت می گذشت، لهذا بعد از تعطیلات نوروز، در هفتم فروردین ماه 1341 به سازمان برگشت و آغاز بکار نمود.

مسیر شغلی تا بازنشستگی

شروع کار از”اداره کل فنی” بود که یکی از ادارات توانا و دارای افراد بارور و دانشگاه دیده بود. آن موقع مرحوم دکتر مجیدی مدیر کل وقت فنی بود که تحصیلکرده ژنو و احاطه بسیار وسیع در مسئولیت خود داشت، دکتر سعیدی در قسمت «مستمری ها » مشغول به کار شد. در آن زمان آقای ایرج فیروزکار رئیس اداری بود که از وی فنون و شیوه های اداری را آموخت. با پشتکار و کیاستی که از خود نشان داد مدتی در شعبه 3 و پس از آن به «رياست شعبه 9» منتصب شد، بعدها به ستاد مرکز «اداره کمکهای قانونی» منتقل گردید.

لازم به توضيح است که وی هيچ پارتی نداشت و اهل پارتی هم نبود، خفقان محمدرضا شاه بيداد می کرد. او مراودات حزبی خود را کماکان داشت بنابر این برای او سازمان بخشی مربوط به تأمین معاش بود ولی بخش عظیمی از مسئولیت و پروژه هایی که بعهده داشت در راستای آرمان سیاسی اش که همانا خدمت به جامعه بیمه شده بود و به همین روش و طرز تفکر ادامه داد. در مدت کوتاهی اشتهار پیدا کرد و بعنوان چهره ای خدمتگزار و پاکیزه شناخته شد او هیچگونه انعطافی به برخی از کژروی ها در تأمین اجتماعی نداشت. حالا دوره ای بود که دکتر محمود خواجه نوری مدیرعامل بود و با حضور دکتر خواجه نوری، ایشان بعنوان نیرویی با قابلیت شناخته شد و زمینه رشد مرحله به مرحله وی مهیا گردید. علاوه بر کار در سازمان در دانشکده بیمه طی سالهای 1352-1350 نیز تدریس داشت. در سال 1352 طی حکمی از سوی آقای فضل الله معتمدی رئیس هبات مدیره و مدیر عامل بعنوان «کفیل تأمین اجتماعی منطقه فارس و بنادر» منصوب شد. درسال 1355 از سوی وزیر بهداری وقت به «عضویت هیات عامل سازمان منطفه ای بهداری و بهزیستی استان فارس » منصوب شد. در سال 1357 به تهران منتقل و عهده دار پست «معاون مدیرعامل در امور فنی و عضوعلی البدل هیأت مدیره سازمان» گردید و پس از چندی در سمت « رئیس هیات مطالعات و تحقیقات » با سازمان همکاری داشت. در سال 1359 حسب حکم آقای مهدی خوانساری رئیس هبات مدیره و مدیر عامل وقت، عضو هیات بررسی پیش نویس قانون تامین اجنماعی گردید تا اینکه در دوم دیماه هزار و سیصد و شصت و دو با داشتن عشق و نیروی کار به تقاضای شخصی بااستفاده از ماده 114 قانون تامین اجتماعی بازنشسته و از سازمان جدا گردید.

سعیدی و قانون بيمه های اجتماعی

بيمه های اجتماعی از ابتکارات زنده یاد محمد مصدق در سال 1331 است و اتفاقاً معاون وزارت کار نیز دکتر شاهپور بختيار بود که تهيه کننده لايحه های بيمه های اجتماعی بودند که تصويب شد و مرحله به مرحله در کارخانجات بزرگ اجرا شد. در سال 1341 که به استخدام سازمان درآمد قانون در مراحل اوليه بود و خيلی از دستگاههای بزرگ مزد بگير به اجرا بيمه اقدام نکرده بودند. اين قانون در سال 1354 بازنويسی شد. در زمانی که بازنویسی قانون در دستور کار قرار گرفت علاوه بر تخصص و مهارت در عداد افرادی بود که به نگارش قوی اشتهار داشتند از جمله آقای دکتر مجيدی و آقایان يوسفی زاده، شکيبا، اسكوئي و…. دکتر سعیدی نیزدر کنار سايرين و در تدوين قانون 1354 مشارکت و نقش بسزایی داشته است. البته او در تدوين و نگارش بسياری از متونی که زير بنايی و از منابع اداری سازمان می باشد عهده دار مسئولیت هایی بود. جا دارد یادی از آقای دکتر حیدر قلی عمرانی شود که در وزارت دکتر شيخ الاسلام نقش بزرگی را در تدوین قانون ايفا نمود. ماده 5 قانون راجع به گروه های کار بود و هر ماه طبق ماده 5 پيشنهاد داده می شد ودر آن زمان سازمان زير نظر وزير کار بود که موارد با موافقت وزير اقدام می شد. گویا دکتر سعیدی نیز در تدوین «اصل 29 قانون اساسی» دستی بر آستین داشته است.

تجربه همكاري با مديران عامل

باید گفت نام دکتر محمود خواجه نوری و مهندس محمد زاوش در تاریخ تأمین اجتماعی ایران ماندگار خواهد شد زیرا خدمات عظیمی انجام دادند. سبک مدیریتی آقاي مهندس زاوش بر این بود که وقتی همکاری را انتخاب می کرد و اطمینانش جلب می شد، آن فرد از استقلال کامل برخوردار می شد و از حمایت آقای زاوش برخوردار می شد. دکتر محمود خواجه نوری که استاد دانشکده حقوق نیز بود سعی می کرد که سازماندهی تأمین اجتماعی به صورتی باشد که افراد باکفایت در عین حال پاکیزه در رأس پست ها باشند، از جمله کارهای عظیم ایشان ایجاد و راه اندازی بیمارستان تخصصی شماره 2 (فیاض بخش فعلی ) و تعمیم آن در کشور، ارزشیابی مسئولین سازمان و… بود. البته در آن زمان سازمان با سازمانهای بین المللی تأمین اجتماعی مراوداتی داشت و مأموریتهایی تعیین می شد. آقای دکتر حیدر قلی عمرانی که احاطه به امور سازمان داشت و پس از مهندس زاوش آقای خوانساری آمد که آگاهی در حد بسیار قلیل داشتند و سپس آقایان معيري، غرضي و كرباسيان را در كوله بار خود، توشه ادامه راه نموده است. درهمه این دوران سازمان، براي او، به مثابه خانه دوم و دانشگاهي است كه در آن پرورش يافته است. درس ها آموخت و بس تجربه ها كسب كرده است و در آن به ديدگاههاي نوآورانه اي دست يافت و عرصه خدمت در سازمان، فرصتهاي ارزشمندي را فرا راهش قرار داده است.

دکتر سعیدی و نویسندگی

او مولف کتاب « خاطرات اللهیار صالح» سفیر کبیر ایران در امریکا بوده و نیز اهتمام در تدوین «خاطرات مهندس احمد زیرک زاده » با همکاری دکتر ظریفی تحت عنوان کتاب «پرسش های بی پاسخ » داشته اند. لازم به یاد آوریست که دکتر سعیدی در دوران بازنشستگی مدتی با همت و کمک دکتر ظریفی در تکوبن و تشکیل بنیاد علمی فیزیک زیرک زاده بنا به خواست و وصیت مرحوم دکتر زیرک زاده در تهران و چند استان نقش داشته که ظاهرا بعدها به دلایلی ازجمله مالیات و… فعالیت آن مسکوت گردید. در کتاب خاطرات اللهیار صالح آمده است، محمدرضا شاه بعد از کودتای 28 مرداد به آقای صالح پیام داد: «تو همچنان سفیر کبیر ایران در امریکا خواهی ماند» او گفت: «من آن روزی که از پله های سفارت بالا می رفتم به نام این بود که سفیر مصدق باشم». در کتاب همه مردان شاه گفته شده: «بعد از کودتای 28 مرداد وقایعی که در دنیا اتفاق افتاد که رنگ و بوی تروریستی به خود گرفت و این پیامد کودتای 28 مرداد است».

دكتر سعيدي، هنرو علائق

سعیدی دارای ذوق و قریحه در عرصه هنر بود. توانمندي در نگارش منظوم و منثور، هنرآرائي در خط و رسم و تصويرگري، پيكرتراشي و تنديس آفريني، موسيقي (سه تار)، هنر آفرين در صنايع مستظرفه. لذا در دوران بازنشستگی در کنار تحقیق و مطالعه علاوه بر پرداختن به ورزش کوه نوردی ساعت ها به هنرآفرینی مشغول بود و آثاری ماندگار از خود به یادگار گذاشته است.

دکتر سعیدی چهره ای ماندگار

در آذر ماه سال 1382 مصادف با پنجاهمین سال فعالیت سازمان به پاس حضوری پرتلاش و سخت کوش در کارنامه نیم قرن تلاش سازمان در عرصه عدالت اجتماعی بعنوان چهره ای ماندگار لوح سپاسی را از آن خود ساخت.

خصائل دكتر سعيدي از نگاه دوستان

خصائل دكتر سعيدي بر شرافت، آزادگي، اخلاص، ورع، مبارزه با جهل و ظلم و مقاومت، تفكر و بينش انساني، منش متعالي، صبر و تحمل، سكوت سرشار از حكمت، بي نظري و بي غرضي، عدالت خواهي و نصفت، اعراض از ثروت اندوزي و تجمل، تقابل با دروغ و ريا و سالوس و مردم فريبي، مردم گرائي و ميهن دوستي و آرمانخواهي، در تضاد و تقابل با شيوه هاي عاري از راستي و درستي و يكرنگي استوار بوده است. از خصوصیاتش برخورداری از حجب فراوان بود. او در مکتبی پرورش یافت که خود را خدمتگزار همه می دانست و احترام خاصی برای همکاران قائل بود. سعیدی همچون توده الماسی بود که صیقل خورد یکی درحزب ایران و یکی در سازمان تأمین اجتماعی.

پرواز سعيدي

تا واپسين روزهاي هستي خود، سرافراز از اينكه عضو سازمان تأمين اجتماعي بوده است، به آن مباهات داشت. خاطرات سازمان، هماره قرين شور و شوق و غرور جان و خرد و ذهن و روان است. در سال 1378 مبتلا به بیماری شد، در سال 1390 دچار شکستگی پیاپی گردید و مدتی در بستر بیماری گرفتار شد، تا اینکه در روز دوازده شهریور ماه 1391 با آرامش چشم از جهان بر بست و جان به جان آفرین داد و در قطعه 208 بهشت زهرا آرمید.

هنوز می شنوم،

شمیم عشق ترا از باد،..

از آسمان و زمین..

و من در این وادی

چه بیهوده ،

در انتظار بهارانم !!

بهاربی تو نمی آید ،

تو ،

مهربان دگر بودی . …

قطعه ای از سروده های خسرو سعیدی – روحش شاد

آرامگاه وی

تهران، بهشت زهرا، قطعه: 208، ردیف: 48، شماره: 46

یاد و خاطره سعیدی در مکاتبات اداری سازمان

تصویر ابلاغ یک

تصویر ابلاغ دو

تصویر ابلاغ سه

تصویر ابلاغ چهار

با سپاس از تعدادی از همکاران سازمانی در انجام این مصاحبه

برچسب ها:

درباره admin