فصلنامه تامین اجتماعی، سال دوم، شماره 1


فصلنامه تامين اجتماعي

ISSN 0781-1563

فصلنامه اجتماعي

سال دوم، شماره 1 (پياپي 4)، بهار 1379
1000 صفحه

 

دفع خزان از بهار سبز ص 3

تاريخي و كلان

زمينه اقتصاد اجتماعي در دوره هخامنشي
دكتر ايرج وامقي   ص 9
چکيده   

اين مقاله، به منظور تبيين وضع اقتصاد اجتماعي ايران در دوره هخامنشي، نخست جغرافياي تاريخي و جغرافياي اقتصادي اين دوره را بررسي مي كند. در اين بررسي، ايران از حيث زمين كشاورزي و آب، فقير معرفي شده و بر حضور مناطق خشك و كويري و كوهستاني و نيز زراعي بودن فقط يك چهارم زمين هاي ايران تأكيد گرديده است. نويسنده به نظام پولي دوره هخامنشي نيز توجه كرده و تصريح مي كند كه در ايران باستان به هيچ وجه اقتصاد برده داري و مالكيت خصوصي بر زمين وجود نداشته است. نويسنده همچنين قوانين اقتصادي، مناسبات ارضي، شكل مالكيت زمين و نظام مالياتي دوره هخامنشي و حوزه مالكيت هاي دولتي را توضيح مي دهد. چگونگي سازماندهي تجارت و بازرگاني و قرارگرفتن ايران در مسير انتقال كالاي جهان و كيفيت راه هاي دوره ياد شده از ديگر موضوعات مورد بررسي در اين مقاله است. به عقيده نويسنده، تا پيش از ايرانيان، چنين شبكه عظيمي از راه ها و كاروانسراها و وسايل راحتي و استراحت بازرگانان، در هيچ جاي جهان ديده نشده است. مقاله با تأكيد بر ضرورت «نظارت» كامل و گسترده، اين امر را فقط در يك نظام استبدادي، «ممكن» ارزيابي كرده، خودكامگي را در طول تاريخ ايران توجيه مي كند.

روابط متغيرهاي كلان در اقتصاد ايران 
دكتر مهرداد قرشي ، مرجانه نيكپور   ص 31
چکيده   

هدف اصلي اين مقاله، بررسي تغييرات بعضي از متغيرهاي كلان در اقتصاد ايران است. نويسندگان با توضيحي اجمالي در مورد روش هاي سنجش مقدار توليد و سطح قيمت ها در بخش هاي مختلف اقتصاد، مي كوشند مفهوم دقيق كميت هايي را كه در مقاله به آن ها اشاره مي شود، تبيين كنند. در همين راستا، نمودارهاي تغييرات مصرف، سرمايه گذاري و شاخص هاي قيمت مربوط به آن ها تغييرات توليد حقيقي كالاهاي كشاورزي و شاخص قيمت آن ها و نيز تغييرات توليد ناخالص داخلي (GDP) بررسي مي شود. نويسندگان همچنين مقوله كسر بودجه و بيكاري را توضيح داده، به عملكرد متغيرهاي كلان در اقتصاد ايران پرداخته اند. بنابر نتايج مندرج مقاله، كسر بودجه در اقتصاد ايران نقش منفي ايفا مي كند و رابطه تنگاتنگي با عوارضي چون بيكاري دارد. مقاله، تنظيم واقع بينانه بودجه را بسيار مهم ارزيابي كرده و افزايش دقت دولت را در برنامه ريزي و تنظيم بودجه مورد توجه قرار داده است. به علاوه با اشاره به امكان كاهش كسر بودجه از طريق اجراي سياست مالي انقباضي، برهمراه شدنِ آن با سياست پولي انبساطي به منظور جلوگيري از آثار منفي سياست مالي انقباضي بر تقاضاي كل، تأكيد مي كند.

جدول هاي مرگ و مير ايران
دكتر حبيب الله زنجاني   ص 55
چکيده   

اين مقاله، چكيده اي است از يك طرح پژوهشي كه در نيمه دوم سال 1378 به تدوين جدول مرگ ومير سال 1375 كشور و استان هاي آن، به تفكيك جنس در نقاط شهري و روستايي پرداخته است. مقاله، تاريخچه مطالعات مربوط به مرگ ومير و انواع جدول هاي عمر و نيز روش هاي تدوين آن را در جهان و ايران به اجمال بيان مي كند. روش مورد استفاده در اين پژوهش ، روش مختلط است كه كاربردش به داده هاي زير نياز دارد: نسبت جمعيت 65 ساله و بالاتر و ميزان مرگ و مير عمومي. نويسنده با توضيح اين داده ها به تشريح و ارزيابي مقادير اميد زندگيِ به دست آمده و نيز تحليل داده ها مي پردازد.اميد زندگي در اين پژوهش ، براي كل كشور 39/67 سال به دست آمده و تفاوت آن در نقاط شهري و روستايي براي مردان 48/2 و براي زنان 15/4 سال محاسبه شده است. فزوني يافتن اميد به زندگيِ زنان بر مردان و تقليل يافتنِ شكاف اميد زندگيِ بدو تولد در جمعيت هاي شهري و روستايي به نصف (نسبت به سال 1975)، از جمله يافته هاي اين مقاله هستند كه در جدول هاي تفضيلي متعدد، تشريح شده اند.

بين الملل

رابرت مندل برنده جايزه نوبل سال 1999 در علم اقتصاد
مترجم: مهندس عزيز كياوند ص 75
چکيده   

در اين مقاله پس از توضيح شرح حال علمي رابرت الكساندر مندل، برنده جايزه نوبل سال 1999 در علم اقتصاد، نظريه او ـ كه منجر به دريافت اين جايزه گرديد ـ تبيين شده است؛ يعني «تحليل سياست پولي و مالي تحت نظام هاي مختلف نرخ ارز و نيز تحليل حوزه هاي پولي بهينه». اين مقاله، همچنين مدل مندل ـ فلمينگ، و مقوله مكانيسم پويايي پولي را تشريح وتصريح مي كند: كارها و آثار مندل درباره پويش ها، نقطه عطفي در تحقيقات اقتصاد كلان بين المللي ايجاد كرد. «حوزه هاي پولي بهينه» و بررسي ديگر خدمات علمي و فكري مندل نيز در مقاله مورد توجه قرار گرفته است. ترجمه سخنراني پرفسور رابرت مندل، استاد دانشگاه كلمبيا در كنفرانس نظام پول بين المللي در اين مقاله درج شده است.

نهادهاي بين المللي و تامين اجتماعي:صندوق بين المللي پول
دكتر قاسم صالح خو   ص 97
چکيده   

اين مقاله مي كوشد برنامه هاي صندوق بين المللي پول را در مورد مقوله رفاه و تأمين اجتماعي و نيز نحوه اجراي آن ها را در كشورهاي عضو صندوق تشريح كند. از اين منظر، نخست وظايف و اهداف صندوق بين المللي پول و آنگاه فعاليت هاي صندوق در اين راستا، به اجمال بيان مي شود. نويسنده همچنين ديدگاه هاي صندوق را در باب رشد اقتصادي، كنترل تورم و تقويت بخش كشاورزي توضيح مي دهد. به عقيده او، تحقق رشد در سه زمينه ياد شده، مستلزم سياستگذاري اقتصادي مبتني بر سياست هاي اقتصاد كلان، اصلاح ساختاري، اجتماعي و مديريت صالح دولتي و نيز مشاركت عام در امر توسعه است كه موارد ياد شده را تبيين مي كند. مقاله همچنين ابعاد اجتماعي سياست هاي پيشنهادي صندوق، و مسائل سياستگذاري هاي اجتماعي را در عمليات نظارتي و طراحي برنامه هاي صندوق شرح مي دهد. تبيين آثار اجتماعي كوتاه مدت و تورهاي ايمني اجتماعي و معيارهاي بلندمدت تر سياستگذاري هاي اجتماعي در پيوند با اهداف و وظايف صندوق بين المللي پول، و موضوع همكاري صندوق با نهادهاي ديگر، از جمله محورهاي ديگري است كه در مقاله به آن ها پرداخته شده است.

تحول در نظام تامين اجتماعي چين
دكتر ناصر خادم آدم   ص 125
چکيده   

در اين مقاله، فرايند توسعه تأمين اجتماعي چين تا شروع اصلاحات اقتصادي در سال 1978 تبيين شده و سپس اهميت عناصر تشكيل دهنده اين اصلاحات اقتصادي و تحولات اجتماعي مربوط مورد بحث قرار گرفته است. آثار تأمين اجتماعي، ضرورت اصلاحات آن در شهر و روستا، و تحولاتي كه در زمينه تأمين دوران بازنشستگي و سالمندي، بيماري، بيكاري، تأمين مسكن، آموزش هاي پايه و خدمات اجتماعي صورت گرفته از ديگر موضوعات مطرح شده در اين مقاله اند. نويسنده مدعي است نظام جامع تأمين اجتماعي چين با در نظر گرفتن اولويت ها براي مناطق پيشرفته برنامه ريزي مي كند. براي مناطقِ كم تر توسعه يافته، شبكه تأمين محدود به گروه هاي نيازمندتر، سالمندان، معلولان ذهني و در شرايط اضطراري در مركز ثقل قرار مي گيرد. در مناطق فقير نيز فعاليت اجتماعي در طيف برنامه هاي توسعه و كمك هاي جوابگو به حوادث غيرمنتظره، مورد هدف است. نويسنده معتقد است با آن كه اصلاحات اقتصادي و تحولات اجتماعي چين باعث تغييرات مثبت در شرايط رفاهي مردم گرديده، اما اين كشور را با مسائل متعدد روبه رو ساخته است و از همين رو، نظام تأمين اجتماعي چين را محتاج تحول و بازتدوين دانسته است.

نظام بيمه سالمندان و مديريت منابع آن در چين
هان ليانگچنگ  مترجم: دكتر هرمز همايون پور ص 159
چکيده   

مقاله در ابتدا با بررسي وضع كنوني نظام بازنشستگي در چين، شرايط برخورداري از مزاياي بازنشستگي و ميزان مزايا را توضيح مي دهد و سپس مقررات ويژه بازنشستگي و مشكلات موجود و اقدامات اصلاحي، شامل محدوديت دامنه پوشش ، سطح پايين تمركز منابع، تعديل مزايا، مقررات صندوق ها، مكانيسم واحد تأمين منابع، و پرداخت دستمزد استاندارد، و همچنين نحوه مديريت صندوق هاي بازنشستگي را تشريح مي كند. آنگاه منابع درآمد صندوق بيمه سالمندان و مديريت اين صندوق، مشكلات آن و نيز اقدام هايآن جام شده براي مقابله با اين مشكلات، بيان گرديده است. در پايان، نويسنده عمليات سرمايه گذاري به منظور حفظ و افزايش ارزش دارايي صندوق بيمه سالمندان و مفهوم جديد الگوي صندوق بيمه سالمندان را در چين ـ با شرايط ملي آن ـ توضيح داده است.

نظام پرداخت مستمري در فرانسه:در آستانه بازنشستگي
آنا دياز ، برتراند استفان ، پروفسورديويد موس  مترجم: ابوتراب سهراب ص 175
چکيده   

اين مقاله، ضمن مرور تاريخچه پوشش مستمري كارگران بخش خصوصي در فرانسه، نظام پرداخت غيرمستقيم و مديريت سه گانه ـ نه دولتي، نه خصوصي ـ را در اين كشور توضيح مي دهد. آنگاه نظام پرداخت مستمري در فرانسه، تشريح و از آن به عنوان «شبكه اي پيچيده از تعهدات متقابل بين نسل ها و حرفه ها» ياد شده است. پوشش كلي از طريق طرح هاي جامع، طرح هاي مكمل و طرح هاي خاص براي بخش دولتي و كارگران مستقل نيز تشريح شده است. نويسندگان مقاله همچنين پس اندازهاي بازنشستگي خصوصي و سپس كارنامه نظام مستمري فرانسه را مورد بررسي قرار مي دهند. مقاله در ادامه، بازارهاي سرمايه فرانسه را ارزيابي، و آن ها را در مقايسه با بازارهاي سرمايه ساير كشورهاي صنعتي، «عقب مانده و توسعه يافته» توصيف مي كند. «نفوذ فراگير دولت در اقتصاد ملي» عامل تشديدكننده عملكرد ضعيف و ناپايدار بازارهاي سرمايه فرانسه، معرفي شده است. فشارهاي وارد بر نظام مستمري دولتي، وضع جمعيت شناختي (افزايش طول عمر، كاهش سن باروري و بازنشستگي قريب الوقوع نسل بعد از جنگ)، رشد اقتصادي ناچيز و بيكاري روزافزون، و تأثيرات موافقتنامه اروپايي مستريخ، از ديگر موضوعات تبيين شده در مقاله هستند.در پايان، اصلاحاتآن جام شده در نظام پرداخت مستمري ـ با توجه به ديدگاه اتحاديه هاي كارگري، فدراسيون كارفرمايان، مخالفت سوسياليست ها و رويكرد طرفداران خصوصي سازي ـ تبيين شده است.

پرداخت در مقابل مصرف؛ عدالت و كارايي
اردشير سپهري  مترجم: دكتر ايرج كريمي ص 217
چکيده   

سياست «پرداخت در مقابل مصرف» يا «افزايش ميزان تعرفه ها» در بسياري از كشورهايي كه درآمد متوسط يا كم دارند براي مواجهه با بحرآن هاي ماليِ برنامه هاي بهداشتي و درماني مورد توجه قرار گرفته است. اين مقاله با هدف طرح مطالعات قبلي در اين خصوص و ارائه نقدي جامع تر و روزآمدتر، به بحث ياد شده مي پردازد. بخش نخست مقاله، به مطالعات منتقدانه در باب مباحث اصليِ راجع به ارتقاي بالقوه كارايي عدالت و توازن ميان آن و «پرداخت در مقابل مصرف» معطوف است. چهارچوب نظري، توجه بيش تر به پژوهش هاي تجربي در زمينه تقاضاي مراقبت هاي بهداشتي و درماني در كشورهاي در حال توسعه و ارزيابي منتقدانه اين يافته ها است. مقاله سپس مباحث نظري اصلي را درباره نظام هاي پرداخت در مقابل مصرف تبيين كرده است. مباحث پرداخت در مقابل مصرف، در چهارچوب نظري، همراه با ارزيابي و نيز براساس آنچه درباره اثربخشي نظام پرداخت در مقابل مصرف به چشم مي خورد و همچنين روش هاي معاف شدن از آن، در ادامه مقاله مورد توجه قرار گرفته است. آنگاه مؤلف به ارائه الگوي رفتار مورد انتظار بهداشتي و درماني خانوارها با ارزيابي منتقدانه مطالعات گزينشي در مورد تقاضا و يافته هاي حاصل از آن مي پردازد و ويژگي هاي اساسي و روش هاي آماري آن را توضيح مي دهد و نتيجه گيري مي كند.

تك نگاري

صيد گروهي ؛ تامين جمعي
دكتر محمود زند مقدم   ص 257
چکيده   

اين مقاله، پژوهشي است در مورد صيد ماهي و ميگو در ساحل جزيره قشم و مراسم دسته جمعي و آيين هاي مربوط به اين فعاليت گروهي. محقق در ابتدا به تشريح وضع جغرافيايي قشم و نيز وضع اجتماعي اين جزيره مي پردازد و سپس شيوه صيد ماهي را در اين منطقه خليج فارس توضيح مي دهد. گفتگوهايآن جام شده با صيادان در جريان صيد، اطلاعات مستندي را در اختيار علاقه مندان مي گذارد و جايگاه صيد را در تأمين معيشت و زندگيِ اهالي منطقه تبيين مي كند. مؤلف در ادامه گزارش تحقيقي خود، محله هاي قشم را توضيح مي دهد و با معتمد محل و عضو شوراي شهر به گفتگو مي نشيند. نحوه صيد ميگو در «درگهان» (يكي از بخش هاي قشم) نيز در ادامه مطلب بيان شده است. در پايان مقاله «يافته هاي قابل توجهي» در مورد صيد گروهي به چشم مي خورد. فقدان لوازم و امكانات (تور و كشتي و لوازم صيد) و نيز سردخانه در كشتي هاي صيد، ابتدايي بودن طرز فروش صيد، شيوه تقسيم درآمد و عدم وجود امكانات دارويي و درماني از موضوعات مورد اشاره در اين قسمت از مقاله اند.

اسناد، رويدادها و معرفي كتاب

معرفي اسناد(مقاوله نامه)
مترجم: دكتر ناصر موفقيان ص 297

رويدادها ص 329

معرفي كتاب ص 341

درباره admin